Adalet Bakanı Akın Gürlek’in yargıda yapay zekâ kullanımına ilişkin açıklamaları, baroların tepkisini çekti. Aralarında Mersin Barosu’nun da bulunduğu 78 baro, ortak açıklamayla savunma hakkının teknolojik araçlarla ikame edilemeyeceğini vurguladı.
Yargıda yapay zekâ kullanımı tartışması hukuk camiasında geniş yankı uyandırdı. Adalet Bakanı Akın Gürlek’in bir söyleşide dile getirdiği, vatandaşların hukuki süreçlere erişiminde yapay zekâ desteği sağlanmasına yönelik projeler, barolar tarafından ciddi kaygılarla karşılandı. Aralarında Mersin Barosu’nun da bulunduğu 78 baro, “Savunma hakkı yapay zekâya devredilemez” başlığıyla ortak açıklama yayımladı. Açıklamada, teknolojinin yargı süreçlerinde yardımcı bir araç olarak kullanılabileceği ancak savunma hakkının, hukuki temsilin ve adil yargılanma güvencelerinin algoritmalara bırakılamayacağı belirtildi.
Barolar, adil yargılanma hakkının yalnızca mahkemeye erişimden ibaret olmadığını vurguladı. Bağımsız ve tarafsız yargı, etkin savunma, hakkaniyete uygun yargılama ve hukuk güvenliği gibi temel ilkelerin birlikte korunması gerektiği ifade edildi. Bu güvencelerde yaşanacak herhangi bir zayıflamanın, yurttaşların yargıya duyduğu güveni derinden sarsacağı kaydedildi.
Açıklamada Avukatlık Kanunu’na da dikkat çekilerek, avukatlığın kamu hizmeti niteliğinde olduğu ve yargının kurucu unsurlarından biri olarak bağımsız savunmayı temsil ettiği hatırlatıldı. Hukuki görüş verme, dava açma, savunma yürütme ve adli işlemleri takip etme yetkisinin yalnızca avukatlara ait olduğu vurgulandı.
Barolara göre vatandaşların avukat desteği olmadan yapay zekâ aracılığıyla hukuki yardım almasına imkân tanıyacak uygulamalar, savunma hakkının özüne müdahale anlamı taşıyor. Hukuki süreçlerin yalnızca veri işleme faaliyeti olmadığı belirtilen açıklamada, her dosyanın somut olayın özelliklerine göre vicdani değerlendirme, mesleki tecrübe ve insani muhakeme gerektirdiği ifade edildi.
Açıklamada, hak arama hürriyeti ve savunma dokunulmazlığının algoritmik sınırlara indirgenemeyeceği de özellikle vurgulandı. Adaletin yalnızca hızlı sonuç üreten bir mekanizma değil; insanı, vicdanı ve hakkaniyeti merkeze alan bir süreç olduğu belirtildi.
Barolar, dijitalleşmenin yargıda amaç değil, ancak yardımcı bir araç olabileceğini kaydetti. “Yapay zekâ avukat” ya da “yapay zekâ hâkim” gibi yaklaşımların hukuk devleti açısından sakıncalar barındırdığı savunulan açıklamada, teknolojik gerekçelerle savunma makamının zayıflatılmasına karşı çıkıldı.
Adalet Bakanlığı’na da çağrı yapılan açıklamada, önceliğin savunma makamının yetkilerini tartışmaya açmak değil, bağımsız savunmayı güçlendirmek olması gerektiği ifade edildi. Barolar; yargı mensuplarının niteliğinin artırılması, liyakat esaslı reformların hayata geçirilmesi ve yargı altyapısının güçlendirilmesi gerektiğini belirtti.
News
