Mersin Ticaret Borsası Başkanı Ö. Abdullah Özdemir, ABD Tarım Bakanlığı (USDA) tarafından yayımlanan Türkiye’nin narenciye sektörüne dair yıllık raporu değerlendirerek, sektördeki mevcut sorunlara dikkat çekti ve çözüm önerilerini sıraladı.
Özdemir, raporun narenciye sektöründeki yapısal sorunları doğru şekilde ortaya koyduğunu belirterek, bu sorunların acil olarak çözülmesi gerektiğini vurguladı. FAO verilerine göre Türkiye’nin narenciye üretiminde dünyada yedinci, ihracatta ise üçüncü sırada yer aldığını hatırlatan Özdemir, 2025’te yaşanan zirai don olayları ve kuraklık nedeniyle üretimin %13,5 oranında azalarak 4,7 milyon ton seviyesine gerilediğini belirtti. İhracat Artışı ve Sorunlar
İhracat tarafında ise Akdeniz İhracatçı Birlikleri (AKİB) verilerine göre miktar bazında %8’lik bir düşüş yaşanmış olsa da Özdemir, özellikle mandalina ihracatındaki artış sayesinde değer bazında %41’lik bir artış sağlandığını ifade etti. “İhracat pazarlarında kayıp yaşanmaması, sektörümüz adına önemli bir kazanımdır” diyen Özdemir, buna rağmen sektörün önemli sorunlarla karşı karşıya olduğunu vurguladı. Özdemir, Türkiye’de narenciye sektörünün karşılaştığı temel sorunları şu şekilde sıraladı:
Bilinçsiz tarım ilacı ve gübre kullanımı, hatalı budama, talep görmeyen çeşitlerin yetiştirilmesi
Soğuk hava depolarının yetersizliği ve yüksek maliyetleri
Yüksek girdi maliyetleri (yakıt, gübre, sulama, işçilik, tarımsal ilaç)
Akdeniz Meyve Sineği ve İklim Değişikliği Tehdidi
Raporda Akdeniz meyve sineğinin sektör için kritik bir tehdit olarak gösterildiğini belirten Özdemir, bu zararlının iklim değişikliği ile birlikte popülasyonunun arttığını ve hem üretimde hem de ihracatta ciddi kayıplara yol açtığını ifade etti. Özdemir, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın feromon tuzaklarıyla mücadelesinin önemli olduğunu, ancak üretici, ihracatçı ve kamu kurumları arasında daha güçlü bir koordinasyona ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
Tarım Alanları ve Katma Değer Yaratma Eksiklikleri
Ege Bölgesi’nde tarım alanlarının turizm ve inşaat baskısı altında kalmasının üretimi tehdit ettiğine dikkat çeken Özdemir, aynı riskin Akdeniz Bölgesi için de geçerli olduğunu belirtti. Ayrıca, raporda meyve işleme ve meyve suyu sanayisinin yeterince gelişmemiş olmasının, narenciye sektöründeki katma değer yaratma potansiyelini büyük ölçüde kullanılamaz hale getirdiği vurgulanmıştır. Türkiye’de narenciye üretiminin yalnızca %5’lik kısmı meyve suyu sanayisinde değerlendiriliyor.
İhracatın Geleceği ve Yeni Pazarlar
Rapora göre, Türkiye narenciye üretiminin %40’ı ihraç edilmekte ve bunun yaklaşık %50’si Rusya’ya gitmektedir. Özdemir, narenciye sektörünün hedef büyüme pazarlarının Japonya, Hırvatistan, Bosna-Hersek ve Polonya olduğunu belirtti. Ancak, ihracatçıların karşılaştığı zorluklar arasında düşük ihracat birim fiyatları, yüksek girdi maliyetleri ve lojistik sorunlar yer almaktadır. Özdemir, ayrıca portakal, greyfurt ve limon sevkiyatlarında yüksek kalıntı seviyeleri (özellikle Klorpirifos) nedeniyle 2024’te reddedilen gönderi sayısının arttığını da sözlerine ekledi.
Modern Depolama Altyapısının Güçlendirilmesi
Özdemir, önümüzdeki dönemde narenciye sektörünün karşılaştığı sorunların çözülmesi için modern depolama altyapısının güçlendirilmesinin şart olduğunu belirterek, “Yeni soğuk hava depolarının kurulması ve mevcut tesislerin modernize edilmesi zorunludur” dedi. Ayrıca, hasat sonrası kayıpların en aza indirilmesi için sürdürülebilir bir soğuk zincir sisteminin kurulması gerektiğini ifade etti.
Katma Değer Artışı İçin Narenciye İşleme Sanayiinin Geliştirilmesi
Özdemir, narenciye işleme sanayisinin geliştirilmesi gerektiğini vurguladı. “Sanayiye yönelik üretim planlaması yapılarak, ürünlere katma değer kazandıracak mekanizmalar oluşturulmalıdır. Bu sayede hem ihracat hacminin hem de ihracat gelirlerinin artırılması mümkün olacaktır” dedi. Özdemir, Bakanlıktan beklentilerinin ise taleplerinin dikkate alınması olduğunu belirterek, sektörün geleceği için daha etkili stratejiler geliştirilmesi gerektiğini söyledi.
News
